Rejestr dłużników niewypłacalnych, czyli dziś Krajowy Rejestr Zadłużonych

Krajowy Rejestr Zadłużonych, w skrócie KRZ, i publiczny rejestr dłużników odpowiadają na dwa różne pytania. KRZ mówi, czy wobec firmy toczy się postępowanie sądowe związane z niewypłacalnością. Rejestr dłużników mówi, czy firma zalega z zapłatą konkretnym kontrahentom, choć formalnie działa normalnie. Te dwa stany się wykluczają: firma w upadłości albo restrukturyzacji nie może być u nas wpisana. Poniżej wyjaśniamy dlaczego i co w takiej sytuacji robi wierzyciel.

KRZ zastąpił dawny rejestr dłużników niewypłacalnych

Dawny rejestr dłużników niewypłacalnych prowadziły sądy rejestrowe jako osobną część KRS. Wpisywano do niego między innymi osoby i firmy, wobec których ogłoszono upadłość albo umorzono egzekucję. Wraz z uruchomieniem KRZ nowych wpisów do dawnego rejestru już się nie dokonuje, a informacje o niewypłacalności trafiają do jednego, ogólnopolskiego systemu teleinformatycznego dostępnego pod adresem krz.ms.gov.pl.

W KRZ znajdziesz przede wszystkim:

• obwieszczenia o postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych, od złożenia wniosku po zakończenie postępowania,
• dane syndyka, nadzorcy albo zarządcy wyznaczonego w sprawie,
• informacje o podmiotach, wobec których umorzono egzekucję z powodu jej bezskuteczności,
• informacje o osobach z orzeczonym zakazem prowadzenia działalności gospodarczej.

Wyszukiwanie jest bezpłatne i nie wymaga konta. Wystarczy NIP, numer KRS albo nazwa. Konto w systemie jest potrzebne dopiero wtedy, gdy chcesz złożyć pismo w postępowaniu, na przykład zgłosić wierzytelność.

KRZ i rejestr dłużników pokazują inne etapy kłopotów firmy

Z punktu widzenia dostawcy oba źródła się uzupełniają. Rejestr dłużników pozwala zauważyć problem wcześniej, kiedy jeszcze można skrócić termin płatności albo wstrzymać dostawy. Jak połączyć oba sprawdzenia z innymi źródłami, opisuje poradnik sprawdź, czy firma ma długi.

Upadłość kończy działalność, restrukturyzacja ma ją uratować

Oba postępowania dotyczą firmy, która nie reguluje zobowiązań, ale mają różne cele. Upadłość reguluje Prawo upadłościowe, restrukturyzację Prawo restrukturyzacyjne.

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery rodzaje postępowań: o zatwierdzenie układu, przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanacyjne. Różnią się zakresem ochrony dłużnika i stopniem kontroli sądu, ale dla dostawcy skutek jest podobny: długu sprzed otwarcia postępowania nie wolno spłacać poza układem.

Firma w upadłości albo restrukturyzacji nie może być u nas wpisana

Wpis w rejestrze dłużników ma sens wtedy, gdy dłużnik może zapłacić i sam decyduje, komu płaci. Po otwarciu restrukturyzacji albo ogłoszeniu upadłości tak już nie jest. Spółce nie wolno spłacić jednego wierzyciela z pominięciem pozostałych, a o zaspokojeniu decyduje układ albo plan podziału. Publikacja wpisu byłaby więc naciskiem na zapłatę, której dłużnik zgodnie z prawem dokonać nie może. Poza tym informacja o postępowaniu jest już jawna w rejestrze urzędowym.

Dlatego stosujemy dwie zasady:

1. Sprawdzenie przed publikacją. Każdy dłużnik jest sprawdzany w KRZ, zanim wpis się pokaże. Trafienie oznacza odmowę. Gdy rejestr nie odpowiada, wpis czeka na kolejne sprawdzenie i nie jest publikowany na ślepo.
2. Sprawdzenie codzienne. Aktywne wpisy są sprawdzane w KRZ każdego dnia. Gdy wobec spółki zostanie otwarte postępowanie, wpis jest zdejmowany automatycznie, bez wniosku żadnej ze stron.

Wierzyciel widzi w panelu, że wpis został zdjęty i z jakiego powodu. To zwykle pierwszy sygnał, że zamiast upominać się o zapłatę, trzeba wziąć udział w postępowaniu.

Wierzyciel zgłasza wierzytelność i pilnuje terminów

Gdy Twój kontrahent pojawia się w KRZ, kolejność działań zależy od rodzaju postępowania.

W upadłości

1. Znajdź w KRZ obwieszczenie o ogłoszeniu upadłości i sprawdź, kto jest syndykiem.
2. Zgłoś wierzytelność syndykowi przez system KRZ. Termin podstawowy to 30 dni od obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zgłoszenie po terminie jest możliwe, ale wiąże się z dodatkowym kosztem i ryzykiem pominięcia w dokonanych już podziałach.
3. Dołącz faktury, umowę i wezwania. Te same dokumenty, które przygotowałeś do wpisu, przydadzą się w zgłoszeniu.
4. Śledź listę wierzytelności i plan podziału w obwieszczeniach.

W restrukturyzacji

1. Sprawdź w KRZ rodzaj postępowania i dzień jego otwarcia albo dzień układowy.
2. Co do zasady nie składasz osobnego zgłoszenia. Spis wierzytelności sporządza nadzorca albo zarządca na podstawie ksiąg dłużnika. Sprawdź, czy Twoja należność jest w nim ujęta w dobrej kwocie, i w razie potrzeby zgłoś zastrzeżenia.
3. Weź udział w głosowaniu nad układem. Jeśli nadal dostarczasz towar albo usługi, nowe dostawy rozliczaj na bieżąco, najlepiej z przedpłatą.

W obu przypadkach nie zwlekaj. Terminy w tych postępowaniach są krótkie i liczone od obwieszczeń, których nikt nie doręcza wierzycielowi osobiście.

Wierzytelność można też sprzedać

Udział w postępowaniu trwa długo, a odzyskana część bywa niewielka. Jeśli nie chcesz czekać, wierzytelność możesz wystawić na sprzedaż na giełdzie wierzytelności, na przykład w serwisie dluznik.info. Cena będzie niższa od wartości nominalnej, ale zamykasz sprawę i odzyskujesz część pieniędzy od razu.

Na przyszłość najwięcej daje wczesny sygnał. Monitoring dłużników powiadamia, gdy przy obserwowanym NIP pojawi się nowy wpis, czyli na etapie, na którym kontrahent jeszcze płaci części dostawców i masz czas na reakcję.